Wednesday, April 14, 2021
Home NEWS Astronomy Παρατηρώντας τον χειμερινό ουρανό! (του Νίκου Πλεξίδα)

Παρατηρώντας τον χειμερινό ουρανό! (του Νίκου Πλεξίδα)

Βρισκόμαστε στα μεσαία γεωγραφικά πλάτη του βορείου ημισφαιρίου και θαυμάζουμε την ομορφιά του χειμερινού έναστρου ουρανού.

Φωτογραφία νυχτερινού τοπίου με τη μεγάλη Άρκτο στον ουρανό

Καθώς κοιτάζουμε προς το βορρά αντικρυζουμε τον πασίγνωστο αειφανη ( αυτός που φαίνεται όλο το χρόνο)  αστερισμό της μεγάλης Άρκτου η κατσαρόλας λόγω της ομοιότητας με τα 7 υπέροχα αστέρια του με πιο γνωστά τον Duhbe τον Merak τον Alioth τον Alkaid και τον υπέροχο διπλό Alkor και Mizar τον οποίο οι αρχαίοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν σαν απόδειξη καλής όρασης των στρατιωτών τους μόνο εάν μπορούσαν να τους διακρίνουν ξεχωριστά.

Σ’ αυτή την αναπαράσταση από τα δύο αστέρια της μεγάλης Άρκτου αν επεκτείνουμε μια νοητή γραμμή βρίσκουμε τον πολικό αστέρα η αστέρα του βορρά και στη συνέχεια όπως αναφέρω την Κασσιόπη

Στη ελληνική μυθολογία ο αστερισμός ήταν η νύμφη Καλλιστώ προστατευόμενη της θεάς Άρτεμης την οποία ομως ερωτεύτηκε ο Δίας και καθώς αυτή έμεινε έγκυος στον Αρκάδα η Ήρα το ανακάλυψε και προκειμένου να γλυτώσει από την οργής της γυναίκας του ο Βασιλιάς των θεών την έστειλε στον ουρανό μαζί με τον γιό της Αρκά να χαίρονται εκεί τις αιώνιες νύχτες ο ένας κοντά στον άλλο.
Μερικά από τα ποιο γνωστά αστρικά αντικείμενα του συγκεκριμένου αστερισμου είναι το πλανητικό νεφέλωμα Μ97 γνωστό στους ερασιτέχνες αστρονόμους ως Νεφέλωμα της Κουκουβάγιας-λόγω του σχήματος-σε απόσταση που υπολογίζεται περίπου στα 2600 έτη φωτός καθώς και το υπέροχο ζευγάρι Γαλαξιών Μ81 και Μ82 με φαινόμενο μέγεθος 6,9 σε απόσταση περίπου 11,5 εκατομμύρια έτη φωτός.
Η μεγαλη Άρκτος αποτελεί τον οδοδείκτη για προσανατολισμό καθώς από τα δύο αστέρια της τον Merak και τον Dubhe σε ευθεία γραμμή βρίσκουμε τον πολικό αστέρα ή Α της μικρής Άρκτου (α  θεωρούμε το πιο φωτεινό αστέρι ενός αστερισμου β το δεύτερο πιο φωτεινό και ούτω καθεξής) το νοητό σημείο του άξονα περιστροφής της Γης με κατεύθυνση προς το βορρά.

Κοιτάζουμε βορειοδυτικά και προεκτείνοντας μια νοητή γραμμή μεταξύ του Merak του Dubhe και του Πολικού αστέρα βρίσκουμε τον αστερισμό της -μυθικής και ματαιοδοξης βασίλισσας – Κασσιόπης με το χαρακτηριστικό σχήμα W η ανάποδο Μ να δεσπόζει μέσα στο Γαλαξία μας.
Εδώ μπορούμε να δούμε και να φωτογραφίσουμε το εξαιρετικό νεφέλωμα της φυσαλίδας bubble nebula ή Ngc7635 και να παρατηρήσουμε έναν εξαιρετικό μεταβλητό Αστέρα τον R Κασσιόπης με διάμετρο 300 εκατομμύρια χιλιόμετρα περίπου 200 φορές μεγαλύτερος από τον δικό μας Ήλιο σε απόσταση 500 έτη φωτός.
Η Κασσιόπη είναι κι αυτή αειφανης αστερισμός και συνορεύει με τους εξής πέντε αστερισμούς Κηφέα, Σαύρα, Ανδρομέδα, Περσέα και Καμηλοπάρδαλη.
Ακριβώς βόρεια της Κασσιόπης βρίσκεται ο υπερκαινοφανης του Tycho που το 1572 μχ  με τη μεγαλειώδη εκρηξη του ήταν τόσο εντυπωσιακός ώστε να φαινεται και με γυμνό μάτι την ημέρα.

Φωτογραφία τοπίου επίσης με τη Κασσιόπη να δεσπόζει στον ουρανό

Στη μυθολογία η Κασσιόπη ήταν η γυναίκα του βασιλιά της Αιθιοπίας
Κηφέα με κόρη την Ανδρομέδα.
Κοιτώντας δυτικά ο αστερισμός της Ανδρομέδας κρύβει το διαμάντι των γαλαξιών τον κοντινότερο σε εμάς γαλαξία της Ανδρομέδας ή Μ31 σε απόσταση 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός διπλάσιος σε διάμετρο -200000 ε.φ-από τον δικό μας Milky way και σε πορεία σύγκρουσης με το κοσμικό μας σπίτι κάτι όμως που θα συμβεί σε περίπου 2,5 δις εκατομμύρια χρόνια.
Με κατεύθυνση προς το ζενίθ  παρατηρούμε τον αστερισμό του Ηνίοχου και το λαμπρό αστέρι Αίγα το έκτο λαμπρότερο τ’ουρανου σε απόσταση κοντινή σε εμάς 42 έτη φωτός.
Ψηλά στο δυτικό ουρανό μπορούμε να θαυμάσουμε τον αμφιφανή αστερισμό του ήρωα της ελληνικής μυθολογίας Περσέα με το αστέρι Mirfak στο κέντρο του το φωτεινότερο του αστερισμού.
Ο β Περσέως Algol είναι ένας υπέροχος μεταβλητός Αστέρας και ονομάζεται έτσι γιατί μεταβάλλεται η φωτεινότητα του ανά περιόδους.
Με γυμνό μάτι σε μια ασεληνη νύχτα και μακριά από τα φώτα της πόλης μπορούμε να θαυμάσουμε το διπλό ανοικτό σμήνος του Περσέα η αλλιώς Ngc869 kai Ngc884 μια πανέμορφη ομάδα λαμπρών άστρων που βέβαια φαίνεται καλύτερα και με ένα μέτριο τηλεσκόπιο ή ακόμη και με ένα ζευγάρι κυάλια.
Ανατολικά του Περσέα διακρίνουμε τον δυσδιάκριτο αστερισμό της Καμηλοπάρδαλης.

Κατευθύνουμε το βλέμμα μας στο Νότο και εκεί παρατηρούμε ίσως τον ομορφότερο αστερισμό του χειμερινού ουρανού και αμφιφανή μιας και μπορούμε να τον δούμε μόνο φθινόπωρο και χειμώνα τον εκπληκτικό Ωρίωνα.
Τα άστρα στο κέντρο σχηματίζουν τη ζώνη του και κάτω από αυτή κρέμεται ένα ξίφος.
Εκεί ακριβώς και στο κέντρο του ξίφους διακρίνουμε το εκπληκτικό νεφέλωμα το πανέμορφο Μ42 ένα τεράστιο κοσμικό μαιευτήριο δημιουργίας νέων αστεριών ορατό με γυμνό μάτι επίσης τις ασεληνες νύχτες αλλά εκπληκτικό μέσα από ένα τηλεσκόπιο ανακαλύπτοντας μας εξαιρετικές λεπτομέρειες και απίθανη ομορφιά.
Εδώ παρατηρούμε και το νεφέλωμα της κεφαλής του Ίππου όπως και δεκάδες άλλα αστρικά αντικείμενα.
Τα μεγαλύτερα αστέρια του αστερισμού είναι ο γίγαντας Betelgeuse ένας εν δυνάμει Supernova και ο λαμπρός Rigel.
Στη μυθολογία ο Ωρίωνας ήταν ένας μυθικός κυνηγός ο οποίος σκοτώθηκε από ένα Σκορπιό γι’αυτό και τοποθετήθηκε στο ουρανο έτσι ώστε όταν ανατέλλει ο Σκορπιός να δύει αυτός και το αντίστροφο.
Στα δεξιά συναντάμε τον Ηριδανό έναν από τους μεγαλύτερους και μακρύτερους αστερισμούς.
Πάντα κοιτώντας προς το νότο και πάνω από τον Ωρίωνα συναντάμε τον αστερισμό του Ταύρου με το υπέρλαμπρο αστέρι του τον Aldebaran το μάτι του Ταύρου ενώ ακριβώς στο ζενίθ και πάνω από αυτόν τον αστερισμό παρατηρούμε τις Πλειάδες ή εφτά αδελφές η Πούλια ένα σμήνος αστεριών νεαρής ηλικίας περίπου 50 εκατομμυρίων ετών.

Ηνίοχος αριστερά δεξιά ο Ταύρος και πάνω το σμήνος των Πλειάδων

Γυρνώντας στο Ταύρο έχουμε την ευκαιρία μέσα από ένα τηλεσκόπιο να παρατηρήσουμε τα απομεινάρια ενός υπερκαινοφανους αστέρα του οποίου το φώς έφτασε στη Γη το 1054 μΧ  το νεφέλωμα του Καρκίνου ή Μ1 όπως συνηθίζουμε να το λέμε και στο κέντρο διακρίνεται ένας παλλόμενος Pulsar ή Αστέρας νετρονίων.
Ζωή από το θάνατο ο αέναος κύκλος κι αυτό γιατί από τα απομεινάρια του αστρικού πτώματος θα δημιουργηθεί εκ νέου ζωή!!

Και μια ακόμη αλλά με τη διαφορά ότι διακρίνουμε και ένα μετέωρο

Μια γραμμή από τη ζώνη του Ωρίωνα μέσα από τον Betelgeuse μας οδηγεί στον Κάστορα- εκπληκτικό εξαπλό σύστημα αστεριών-ένα από τα δύο αστέρια του αστερισμού των Διδύμων.
Το άλλο αστέρι είναι ο Πολυδεύκης ενώ θεωρείται ότι είναι και ο αστερισμός που προστατευει τους ναυτικούς.
Αριστερά του Ωρίωνα παρατηρούμε τον μικρό αστερισμό του μικρού κυνός ή μικρού σκύλου με τον λαμπρό του αστέρι Προκύων 7 φορές μεγαλύτερο από τον δικό μας Ήλιο σε απόσταση κοντινή απο εμάς στα 11,2 έτη φωτός.
Και τέλος από τη ζώνη του Ωρίωνα και αριστερά σε ευθεία γραμμή μπορούμε να θαυμάσουμε το φωτεινότερο αστέρι του βορείου ημισφαιρίου τον πανέμορφο Σείριο το λαμπρότερο αστέρι του μεγάλου κυνός σε απόσταση μόλις 8 έτη φωτός.
Σύμφωνα με τη μυθολογία ο μεγάλος και ο μικρός κυνας ήταν τα δύο λαγωνικά του κυνηγού Ωρίωνα.

Πόση ομορφιά να χωρέσουν τα μάτια κοιτάζοντας εκεί ψηλά και γνωρίζοντας ότι όλοι είμαστε αστεροσκονη!!

Κι όπως συνηθίζω να λέω

Η Αστρονομία διδάσκει!!!

Νίκος Πλεξίδας

πρώην Πρόεδρος Αστρονομικού Συλλόγου Δυτικής Μακεδονίας

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -

Most Popular

Χιτζάμπ κάτω από το κράνος: Η Nora Al Matrooshi είναι η πρώτη γυναίκα αστροναύτης από την Αραβία

Η 28χρονη Nora Al Matrooshi είναι η πρώτη γυναίκα από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα- και την Αραβία ολόκληρη- που θα δει τη γη από πολύ, πολύ...

Έρευνα: Προτιμούν να ταξιδέψουν από το να βρουν την αληθινή αγάπη

Έρευνα για τις τάσεις που καταγράφονται στον τουρισμό δημοσιοποίησε η Booking.

Σαλαμίνα: Βρέθηκε τμήμα του τείχους της Κλασικής εποχής σε αρχαιολογική έρευνα

Ιδιαίτερα σημαντικά ήταν τα αποτελέσματα της διεπιστημονικής υποβρύχιας αρχαιολογικής έρευνας στις ανατολικές ακτές της Σαλαμίνας, που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 2020, για πέμπτο κατά σειρά έτος, στο πλαίσιο...

Recent Comments